Edirne Hasan Sezai Camii Minaresi Restorasyonu (1997)
Edirne Hasan Sezai Camii Minaresi Restorasyonu (1997)
Tarihsel Arka Plan
Edirne merkezde yer alan Hasan Sezai (Camii) Külliyesi, Talat Paşa Mahallesi, Bostan Pazarı Caddesi’nde yer almaktadır. Bu yapı başlangıçta 1486 tarihinde Şah Melek tarafından Şah Melek Zaviyesi olarak yaptırılmıştır. Günümüzde Gülşenî, Sezâî, Hasan Sezâî Tekkesi adlarıyla bilinen külliye içinde yer almaktadır. Külliye, camii, iki türbe, şadırvan, çeşme ve hazîreden oluşmaktadır.
Halveti-Gülşenî tarikatının Sezaiyye kolunun kurucusu ve şair olan Hasan Sezai, 1738 yılında Edirne’de vefat etmiş ve kendi adıyla anılan bu tekkenin haziresine gömülmüştür.
Hasan Sezai Dergâhı haziresi de Vakıflar Genel Müdürlüğünün mülkiyetinde olup Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Korumu Kurulu’nun 04.07.2003 tarih ve 7697 nolu kararıyla tescil altına alınmıştır.
Edirne dini turizmine önemli katkılar sağlayan külliye, günümüzde yoğun turist çeken yerlerden biridir.
Restorasyon ve Yapı Çalışmaları
Harap olmaya yüz tutan tekke, 1631 tarihinde İsa Dede adındaki kişi tarafından yenilenmiştir. Daha sonra da Şeyh Sezai’nin soyundan gelen Sadık Efendi 1740-41 tarihinde temelinden yıktırıp yeniden yaptırmıştır.
Günümüze sadece temel kalıntıları ulaşan cami, 1953 yılındaki depremde tamamen yıkılmış, sadece minaresinin şerefeye kadar olan bölümü ayakta kalmış ve sonrasında minarenin şerefe altına kadar mevcut olan kısmının da yok olmaya yüz tutması nedeniyle Vakıflar Genel Müdürlüğü 1997 yılında mevcut veriler ışığında restorasyon projesini hazırlayarak Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu onayına müteakip minaresini onarmıştır.
Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğü Arşivi’nde mevcut 1957 yılına ait fotoğrafına göre cami güney-kuzey yönünde dikdörtgen planlı, kiremit kaplı, kırma çatılı ve tek minarelidir.
1) 1997 Minare Restorasyonu ve Rekonstrüksiyonu
1953 yılındaki depremde tamamen yıkılmış, sadece minaresinin şerefeye kadar olan bölümü ayakta kalmış ve sonrasında minarenin şerefe altına kadar mevcut olan kısmının da yok olmaya yüz tutması nedeniyle Vakıflar Genel Müdürlüğü 1997 yılında mevcut veriler ışığında restorasyon projesini hazırlayarak Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu onayına müteakip minaresini onarmıştır.
2) 2013–2015 Camii Rekonstrüksiyonu
2013 yılında Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğü (şimdi Vakıflar Genel Müdürlüğü) tarafından, tekke kompleksi ile birlikte caminin yeniden inşası çalışmaları başlatıldı.
Yıkılmış durumda olan cami temelden yeniden inşa edildi. Bu süreçte eski fotoğraflar ve tarihî kaynaklar baz alınarak mimarî şekli yeniden oluşturuldu.
Minare de bu kapsamda onarılan/korunan unsurlardan biridir: Minarenin kalıntısı camiyle birlikte restorasyon projesine dâhil edildi; bu sayede yapının tarihî silueti ve minare formu yeniden belirgin hale getirildi.
Proje kapsamında yalnızca cami değil; türbeler, şadırvan ve çevre düzenlemesi gibi külliye elemanları da ihya edildi.
Çalışmaların ardından külliye 11 Aralık 2015’te tekrar ibadete açıldı ve alan peyzaj düzenlemesi ile birlikte ziyarete uygun hâle getirildi.
3) Hazire ve Mezar Taşları Onarımları
Külliye haziresinde bulunan Osmanlı dönemi mezar taşları da bakım ve onarım kapsamında 2022 yılında restore edilmiştir. Bu çalışmalar minare dahil yapı çevresindeki tarihî dokuyu koruma amaçlıdır.
Minareye Dair Özel Notlar
1953 depremi sonrası cami büyük oranda hasar görmüş, minarenin şerefeye kadar olan bölümü ayakta kalmıştır. Bu nedenle son restorasyon projesinde minare kalıntısı da önemli bir eleman olarak değerlendirilmiş ve cami ile birlikte korunmuştur.
Minarenin restorasyonuna ilişkin teknik ayrıntılar (örneğin taşıyıcı sistem, taş sök‑tak veya rekonstrüksiyon gibi spesifik çalışmalar) kaynaklarda açıkça verilmemekle birlikte, minarenin cami rekonstrüksiyon projesinin parçası olarak yapı bütünlüğü içinde korunduğu bilgisi mevcuttur.
